Dieta według Biblii? Mądrość biblijnego żywienia

Jedną z najważniejszych jest otrzymywana z owoców drzewa oliwnego Olea europaea oliwa z oliwek, znana i ceniona już w  starożytności - nazywana była nawet płynnym złotem. Stanowiła dowód bogactwa i środek płatniczy, choć używana głównie w celach spożywczych, była też ceniona jako dar ofiarny i do pielęgnacji skóry. Najkorzystniejsza żywieniowo jest oliwa z pierwszego tłoczenia na zimno czyli extra vergine. Taka oliwa jest bogata w jednonienasycone kwasy tłuszczowe (głownie kwas oleinowy), niezmiernie ważne w profilaktyce chorób serca, witaminę E, związki polifenolowe oraz skwalen .

Prozdrowotne właściwości oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia to przede wszystkim  kwas oleinowy, który ma właściwości przeciwnowotworowe, hamujące wzrost zwłaszcza linii nowotworów piersi, jelita grubego i skóry oraz skwalen zmniejszający częstotliwość podziałów komórek rakowych i spowalniający wzrost guzów (badania na hodowlach komórek i zwierzętach). Polecana jest przede wszystkim osobom z chorobami serca ze względu na bogatą zawartość jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, obniżających ciśnienie i poziom cholesterolu LDL.

Natomiast związki fenolowe oliwy działają antybakteryjnie na patogenne szczepy, zwłaszcza w przypadku chorób układu oddechowego i pokarmowego. Dodatkowo związki te mają także silne właściwości przeciwutleniające, chroniące przed negatywnymi skutkami wolnych rodników oraz silne właściwości przeciwzapalne .  Oliwa działa także ochronnie na hepatocyty, zmniejszając stres oksydacyjny w komórkach wątroby i polepszając ich funkcjonowanie (co ma bardzo istotne znaczenie zwłaszcza przy narażeniu tkanek wątroby na substancje toksyczne ).
Wino jest wielokrotnie wspomniane na kartach Biblii, jako że towarzyszyło wszystkim ważnym momentom w życiu społeczności.


Spożywane w umiarkowanych ilościach ma dobroczynny wpływ na zdrowie natomiast spożywane w nadmiarze szkodliwy i destrukcyjny na wielu płaszczyznach fizjologicznych. Głównym dobroczynnym składnikiem wina jest resweratrol. To jeden z najlepiej przebadanych, bardzo aktywnych biologicznie polifenoli występujący obficie właśnie w czerwonym winie ale obecny także w świeżych winogronach o ciemnej skórce, owocach jagodowych w tym owocach i przetworach aroni wielkoowocowej, owocach pestkowych jak granat, śliwkach o ciemnej skórce oraz orzeszkach ziemnych. Spektrum jego działania jest wyjątkowo szerokie, ma właściwości przeciwutleniające chroniące przed atakiem wolnych rodników, pobudza system odpornościowy, pobudza wytwarzanie tlenku azotu w nabłonku małych naczyń krwionośnych zwiększając ich średnicę i obniżając ciśnienie tętnicze krwi.

Resweratrol działa także przeciwzakrzepowo, zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę, podwyższa poziom HDL oraz obniża poziom wolnych kwasów tłuszczowych we krwi . Innym obiecującym kierunkiem jego działania są właściwości przeciwnowotworowe poprzez hamowanie podziałów komórek rakowych, indukcja ich apoptozy oraz redukcja stanu zapalnego a także angiosyntezy naczyń krwionośnych wokół patologicznych zmian (badano działanie resweratrolu wobec linii nowotworów skóry, piersi, prostaty, przewodu pokarmowego oraz płuc ).

Innym biblijnym pokarmem są daktyle. To owoce palmy daktylowej, jeden z najstarszych znanych człowiekowi pokarmów. Bogate w cukry, błonnik i witaminy, wysokoenergetyczne były pożywieniem podróżujących przez pustynie, a różne gatunki przerabiano na mąkę do wypieków. Z pnia palmy produkowano meble, z liści maty, sok palmy fermentowano natomiast pestki pełniły rolę paszy dla zwierząt. Daktyle są bogate w cukry proste (fruktozę i glukozę, z tego powodu powinni ich unikać cukrzycy i osoby z zespołem metabolicznym), selen, miedz, magnez oraz potas, witaminy z grupy B, C oraz karoteny i związki fenolowe o charakterze antyoksydantów . Daktyle maja też silne właściwości przeciwutleniające, wygaszają wolne rodniki oraz przeciwdziałają mutacjom w komórkach . W medycynie ludowej są do dziś używane jako środek przeciw infekcjom oraz poprawiający odporność organizmu.

Warto przyjrzeć się bliżej pokarmom i produktom opisanym na kartach Biblii. Ich naturalny, bogaty smak towarzyszył ludziom od stuleci, lecz dopiero teraz odkrywamy ich unikalną wartość żywieniową, terapeutyczne i zdrowotne właściwości. Dieta w stylu biblijnym, zawierająca tradycyjne i naturalne, własnoręcznie przygotowane potrawy rodem z Bliskiego Wschodu może być fascynującym doświadczeniem kulinarnym i kulturowym.


Opracowała
Mgr inż. Magdalena Mokrogulska
Dietetyk, specjalista ds. żywienia człowieka
www.magdalenamokrogulskadietetyk.pl

  Altern Med Rev. 2007 Dec;12(4):331-42.
Active components and clinical applications of olive oil.
Waterman E, Lockwood B. Leeds General Hospital, Leeds, UK.

  American Journal of Clinical Nutrition, Vol. 83, No. 6, S1526-1535S, June 2006 Supplement
”n–3 Fatty acid dietary recommendations and food sources to achieve essentiality and cardiovascular benefits” Sarah K Gebauer, Tricia L Psota, William S Harris and Penny M Kris-Etherton

  Z Naturforsch C. 2000 Sep-Oct;55(9-10):814-9.
Effect of minor components of virgin olive oil on topical antiinflammatory assays.
de la Puerta R, Martínez-Domínguez E, Ruíz-Gutiérrez V.
Department of Pharmacology, Faculty of Pharmacy, University of Seville, Spain.

  Nutr Metab (Lond). 2010 Oct 29;7:80.
Effects of olive oil and its fractions on oxidative stress and the liver's fatty acid composition in 2,4-Dichlorophenoxyacetic acid-treated rats.
Nakbi A, Tayeb W, Grissa A, Issaoui M, et al.
Laboratory of Biochemistry, Faculty of Medicine Monastir, Tunisia.

  Lionel H. Opie, Sandrine Lecour „The red wine hypothesis: from concepts to protective signalling molecules”, European Heart Journal (2007) 28, 1683–1693 doi:10.1093/eurheartj/ehm149

  Bishayee A. „Cancer prevention and treatment with resveratrol: from rodent studies to clinical trials.”
Cancer Prev Res (Phila). 2009 May;2(5):409-18. Epub 2009 Apr 28.

  Crit Rev Food Sci Nutr. 2008 Nov;48(10):877-87.
Nutritional and functional properties of dates: a review.
Al-Farsi MA, Lee CY. Department of Food Science and Technology, Cornell University, Geneva,

  J Agric Food Chem. 2002 Jan 30;50(3):610-7.
Antioxidant and antimutagenic properties of aqueous extract of date fruit (Phoenix dactylifera L. Arecaceae). Vayalil PK. Department of Pathology, Faculty of Medicine, Kuwait University, Kuwait.