Zapomnieć o umieraniu

Niewielkie hospicjum. „Umieralnia”. Miejsce, o którym lepiej nie mówić. Jest, ale mówi się o nim „tam”, albo po prostu „budynek”. Bo strach wypowiedzieć 'to słowo'. Jakby śmierć była zaraźliwa, jakby samo mówienie o umieraniu groziło chorobą. Przechodnie czasem ciekawie zaglądają do ogródka, gdzie w ładniejsze dni wypoczywają chorzy, inni tylko przyspieszają kroku.

„Przychodzi tu bardzo wielu wolontariuszy. Zostaje kilku. Potem ci też odchodzą, przychodzą nowi. Rotacja jest ogromna. Śmierć ich odstrasza. Część nie potrafi sprostać najważniejszej zasadzie pracy w hospicjum – nie angażuj się. Innym się po prostu nudzi, jeszcze inni nie chcą polubić kogoś, kto zaraz odejdzie. Personel też się zmienia, ale rzadziej, bo tu raczej nie trafiają przypadkowi lekarze, czy pielęgniarki” opowiada pani Urszula, która w hospicjum ma zajmować się głównie wolontariatem, ale w praktyce – jest od wszystkiego.

W budynku spotykam kilku młodych ludzi. Ewa, która jest wolontariuszką już ponad rok proponuje mi oprowadzenie po budynku, na co chętnie przystaję. Moja przewodniczka to roześmiana dwudziestokilkuletnia dziewczyna, która w hospicjum „zapomina o swoich problemach”.

Urszula, (to ta pani od wszystkiego) twierdzi, że wszyscy pracownicy, czy wolontariusze, którzy tu przychodzą to ludzie z tzw. przeszłością. „Wszystkich nas spotkało coś złego. Może dlatego łatwiej nam spojrzeć śmierci w oczy, może przez to jesteśmy silniejsi” – głośno myśli

Ewa pokazuje mi sale chorych. Małe, dwuosobowe pokoje. Czysto, ale nie sterylnie. Pacjenci, którzy są w stanie i rak nie zabrał im jeszcze umiejętności jasnego myślenia, próbują udomowić swoje salki. Na ścianach kalendarze, zdjęcia rodzin, kwiatki na parapetach. Nikt im tego nie zabrania, bo dlaczego? Jak można by zakazać tych drobnych przyjemności ludziom, którym zostało tak niewiele czasu?



Dlatego nikt też nie ma pretensji do pacjentów dzielących się piwem w ogródku czy popalających w ukryciu papierosa. „Kto wie, może to ich ostatni papieros” zastanawia się jedna z pielęgniarek, którą spotykamy w sali, gdzie leży Marek. Pacjent ma około trzydziestki i chociaż chemia zabrała mu włosy, ma zniszczoną cerę i jest potwornie chudy, widać, że był bardzo przystojnym mężczyzną. Marek nie uśmiecha się, nie rozmawia. „Depresja – szepcze Ewa – Wiesz, to się tu często zdarza, szczególnie u młodych. Trudno im pomóc. A z nim to jest wyjątkowo ciężko. Wciąż chce jeździć na wyniszczającą chemię, chociaż wie, że ona już mu może tylko zaszkodzić. Wciąż próbuje się łudzić, że jest dla niego ratunek”. „ A nie ma?” pytam i sama zaskakuje się naiwnością tego pytania. Wolontariuszka nie odpowiada, tylko wzrusza ramionami.

Odwiedzamy pana Witka, który wita nas z szerokim uśmiechem. Wcześniej dowiedziałam się od mojej przewodniczki, że on nie wierzy, iz umrze. „Wiesz, wciąż jest pewny, że to nie rak, że się wyleczy, wróci do domu. Nie dociera do niego, że jest w hospicjum, zawsze mówi, że to szpital”. Pytam o jego stan. „Zostało mu pewnie kilka miesięcy, a może i nie” odpowiada. Witek mocno przytula Ewę i teatralnym szeptem pyta o papierosy i gazetę. Rozmawiamy przez chwilę, ale musimy wyjść – przyszła pielęgniarka z zastrzykiem.

Ewa wprowadza mnie do pokoju pana Piotra. Niezwykle sympatyczny i uprzejmy starszy człowiek. Rozmowa z nim jest czystą przyjemnością. Jego głos, przesycony energią zupełnie nie pasuje do wychudzonego, wymęczonego chorobą ciała. Opowiada mi o swojej młodości, o koniu, którego tak kochał, ale odebrali go Niemcy w czasie wojny. „Wie pani, to zwierze mnie tyle nauczyło, że do dziś jestem mu wdzięczny” – uśmiecha się. Chętnie zostałabym dłużej, ale Ewa mnie pogania, chce mi pokazać drugi budynek hospicjum, znajdujący się naprzeciwko tego, w którym jesteśmy.

Przechodzimy do drugiego budynku. W tym czasie Ewa opowiada smutną historię wolontariuszki Ani i umierającego Piotrka, którzy zakochali się w sobie w hospicjum. „Wiesz, że ona chciała brać z nim ślub? Ale nie zdążyła. Ceremonię planowali na czerwiec, a on umarł pod koniec maja. Widzisz, tu jest masa takich tragedii. Aż się nie chce mówić. Kiedyś był tu mały chłopiec, pięcioletni. Przychodził na dzień, na noc wracał do domu. Wszyscy płakaliśmy, jak umarł. Ale czasem się śmiejemy też, nie myśl sobie. Z pacjentami, pielęgniarkami. Inaczej wszyscy byśmy zwariowali. Bo śmiech pozwala zapomnieć. Nawet o umieraniu”.

Odwiedzamy jeszcze kilku pacjentów. Panią, która wciąż wspomina swoje piękne włosy, chłopaka, któremu zostało kilka tygodni życia, byłego żołnierza, który wciąż próbuje dyrygować personelem. Każdy z nich ma swoją historię, każdy swoją przeszłość. Są różni i nie łączy ich prawie nic. Rak rzucił ich wszystkich w to miejsce, którego nie dane im będzie opuścić.

Ewa rzuca mi na pożegnanie pytanie, czy wiem, że kiedyś było tu przedszkole i żłobek, a dziś jest hospicjum. Wiem. „No widzisz, kiedyś tu były dzieci, dziś umierają ludzie. Jakie to dziwne, nie? Kiedyś były tu niemowlaki, dziś ci umierający. Ale wiesz, oni też są trochę jak noworodki, trzeba się nimi opiekować, są tak samo bezbronni”